افتادگی رحم، مثانه، روده 

 

 
اندام های لگن چیست؟

اندام های لگن شامل واژن، رحم، مثانه، مجرای ادرار و راست روده یا رکتوم است. این اندام ها توسط ماهیچه های کف لگن حمایت و در جای خود نگه داشته می شوند. همچنین با لایه های بافت همبند نیز پشتیبانی می شوند.

 

 

افتادگی اندام لگن چیست؟

افتادگی اندام لگنی (POP) زمانی اتفاق می‌افتد که بافتها و ماهیچه‌های کف لگن که وظیفه نگهداری اندامهای لگنی در جای خود را دارند شل و افتاده می شوند و دیگر نمی‌توانند از اندام‌های لگن حمایت کنند، در نتیجه دیگر توان نگهداری این اندام ها در محل خود را ندارند و باعث می شود این اندام ها به  سمت پایین افتادگی پیدا می‌‌کنند که در اصطلاح پزشکی به این اتفاق پرولاپس یا افتادگی اندامهای لگنی مثل افتادگی رحم و افتادگی مثانه گفته می شود

افتادگی رحم خود را به شکل بیرون زدگی رحم از واژن نشان میدهد که گاهی فرد قادر به جااندازی آن با دست می باشد.

 

 

انواع مختلف افتادگی اندام لگن چیست؟

پرولاپس یا افتادگی انواع مختلفی دارد که بسته به عضوی که به علت ضعف عضلات کف لگن دچار افتادگی شده است نام‌های متفاوتی دارد:

سیستوسل : مثانه به داخل واژن برآمده می شود.افتادگی مثانه

انتروسل:  روده کوچک به داخل واژن برآمده می شود.

رکتوسل: راست روده یا رکتوم به داخل واژن برآمده می شود.

افتادگی رحم : رحم به داخل واژن دچار افتادگی می شود.

 

افتادگی طاق واژن: قسمت بالای واژن تکیه گاه خود را از دست می دهد و به داخل واژن برآمده می شود.

 

 

علائم افتادگی اندام لگن چیست؟

علائم افتادگی ممکن است به تدریج ظاهر شوند و  این عارضه در بسیاری از موارد بدون علامت بوده و فرد در ابتدا متوجه وجود آن نخواهد شد. یک متخصص زنان می تواند در طول یک معاینه فیزیکی، پرولاپس را کشف کند. اگر علائمی دارید، ممکن است موارد زیر را تجربه کنید:

-گشادی واژن

-عفونت واژینال مکرر (عفونت زنانگی)

-صدای واژن حین نزدیکی و بعد از آن

-احساس فشار یا پری لگن

-برآمدگی چیزی به داخل واژن

-بیرون زدگی چیزی از واژن مثل افتادگی رحم

-نشت ادرار (بی اختیاری ادرار) به شکل عدم کنترل ادرار مانند ترشح ادرار در زمان عطسه و سرفه

-مشکل در تخلیه کامل ادرار

-مشکلات دفع مدفوع مثل یبوست

-درد پایین کمر

-مانع در قرار دادن تامپون، دیافراگم، کاپ قاعدگی و ...

-سختی جهت دخول حین رابطه جنسی

-گاهی بی اختیاری در خروج گاز معده

 

 

علت افتادگی اندامهای لگن چیست؟

علت‌های متعددی می‌تواند باعث افتادگی اندامهای لگن در بانوان شود.عضلات کف لگن می‌توانند به دلایل مختلفی ضعیف شوند و این ضعف می‌تواند باعث افتادگی لگن مثل افتادگی رحم شود. این مشکل به دلیل عوامل گوناگونی مانند بارداری، زایمان، ژنتیک و مصرف سیگار و دخانیات، به وجود می‌آید.

دلایلی که باعث افتادگی لگن مثل افتادگی رحم، افتادگی مثانه، افتادگی رکتوم می شوند، عبارتند از:

-زایمان طبیعی

-زایمان دوقلو یا چندقلو

-بارداری با جنین درشت یعنی بزرگ‌تر از حد معمول 

-پیری نیز می‌تواند باعث ضعف عضلات شود، همچنین کاهش سطح استروژن در دوره یائسگی می‌تواند بافت‌های همبندی که کف لگن را پشتیبانی می‌کنند را ضعیف کند.

با مطالعه مقاله حفظ سلامت در یائسگی این دوران را با نشاط و سلامتی سپری کنید.

-چاقی و اضافه وزن نیز خطر ابتلا به افتادگی لگن را افزایش می‌دهد. افرادی که اضافه وزن دارند بیشتر در معرض خطر ابتلا به افتادگی لگن قرار دارند.

-فشار مداوم در حفره شکم نیز می‌تواند باعث ضعف عضلات کف لگن شود. مثلا در شرایطی مانند یبوست مزمن، سرفه مزمن و بلند کردن وسایل سنگین به علت افزایش فشار داخل شکم می‌توانند خطر افتادگی لگن را افزایش دهند.

-ژنتیک و سابقه خانوادگی نیز ممکن است خطر ابتلا به افتادگی لگن را افزایش دهد.

-اختلالات کلاژن نیز می‌توانند بافت‌های همبند کف لگن را ضعیف کرده و احتمال ابتلا به این مشکل را افزایش دهند. افرادی که اختلالات کلاژنی دارند، مثل سندرم اهلرز-دانلوس، در خطر بیشتری برای ابتلا به افتادگی لگن قرار دارند.

 

 

پرولاپس یا افتادگی اندام لگن چگونه درمان می شود؟

اگر علائم افتادگی رحم یا مثانه یا رکتوم دارید و با فعالیت های عادیتان تداخل دارند، شما نیاز به درمان دارید. معمولاً ابتدا گزینه های درمانی غیرجراحی امتحان می شوند. اما اگر این گزینه ها موثر نبودند و یا علائم شما از ابتدا شدید بود، ممکن است از همان ابتدا کاندید درمان جراحی شوید.

با انتخاب بهترین متخصص زنان در کوتاهترین زمان جهت بهبود علائم خود گام بردارید.

 

درمان های غیر جراحی برای افتادگی اندام لگن چیست؟

اغلب اولین گزینه غیرجراحی امتحان شده  -تعبیه پساری است. این وسیله پزشکی از جنس سیلیکون برای حمایت از اندام های لگنی وارد واژن می شود. انواع مختلفی از پساری موجود است. متخصص زنان شما برای یافتن پساری مناسب با سایز واژنتان، از طریق معاینه واژینال به شما کمک کند.

 

-تغییر در رژیم غذایی و سبک زندگی ممکن است به کاهش برخی علائم کمک کند. به عنوان مثال، محدود کردن مصرف بیش از حد مایعات ممکن است به برطرف شدن بی اختیاری ادرار کمک کند. خوردن فیبر بیشتر ممکن است به مشکلات روده مثل یبوست کمک کند. گاهی اوقات دارویی که مدفوع را نرم می کنند تجویز می شود. اگر اضافه وزن دارید.

-ممکن است کاهش وزن به بهبود علائم پرولاپس کمک کند. 

-تمرینات کگل ممکن است برای بهبود علائم مفید باشد.برای تقویت عضلات کف لگن، می‌توانید در هرجایی و در هر حالتی (نشسته، ایستاده، خوابیده) تمرینات تقویتی کگل را انجام دهید. در اینجا، به صورت گام به گام با نحوه انجام تمرینات کگل آشنا خواهید شد:

ابتدا بر روی صندلی بنشینید و عضلات شانه‌تان را شل کنید.
تصور کنید زنجیره عضلانی از استخوان دنبالچه یعنی انتهایی ترین قسمت ستون فقرات تا استخوان شرمگاهی یا استخوان جلوی بدن کشیده شده است و سپس بر روی خروجی مقعد و واژن خود تمرکز کنید.
مانند زمانی که می‌خواهید از خروج باد معده جلوگیری کنید، عضلات‌تان را در حالت منقبض به سمت داخل جمع کنید.
حالا مثل وقتی‌که می‌خواهید از خروج ادرار جلوگیری کنید، عضلات کف لگنی‌تان را به سمت بالا بکشید و منقبض کنید.
عضلات کف لگنی خود را منقبض کرده و به سمت بالا بیاورید.
تلاش کنید تا چه مدت در این حالت بمانید، ابتدا به ۳ ثانیه فکر کنید و سپس به تدریج به ۱۰ ثانیه برسانید.
حین انجام این تمرین، شانه‌ها، ران‌ها و دست‌های‌تان را در حالت آرام نگه دارید.
توجه داشته باشید که نفس‌گیری در طول تمرین بسیار مهم است؛
بنابراین، در طول تمرین، به هیچ وجه نفس‌تان را حبس نکنید.
در همان زمانی که عضلات لگنی‌تان را منقبض کردید، بدنتان را در حالت ریلکس قرار دهید.
هدفتان را ۳ تا ۵ انقباض در هر سِت قرار دهید و به تدریج تا ۱۰ انقباض افزایش دهید.
انجام روزانه ۳ ست تمرین کف لگن کافی است.

مراقب باشید حین انجام تمرین کگل به قسمت داخلی ران،شکم و باسن خود فشار وارد نکنید زیرا در صورت ایجاد فشار یا انقباض در این قسمتها یعنی تمرین کگل را به درستی انجام نمیدهید.

 

 

هنگام تصمیم گیری برای انجام عمل جراحی چه عواملی راباید در نظر بگیرم؟

عامل اصلی در این تصمیم، شدت علائم شماست. عوامل زیر نیز باید در نظر گرفته شود:

سن شما: اگر در سنین پایین عمل جراحی انجام دهید، احتمال بازگشت افتادگی وجود دارد و ممکن است نیاز به درمان بیشتری داشته باشد. اگر در سنین بالاتر جراحی می کنید، سلامت کلی و سابقه جراحی شما ممکن است بر نوع جراحی شما تأثیر بگذارد.

برنامه های فرزندآوری شما: در حالت ایده آل، اگر می خواهید در آینده باردار شوید، باید جراحی را تا زمانی که خانواده خود را کامل می کنید به تعویق بیفتد بخصوص در جراحی افتادگی رحم. این به جلوگیری از خطر افتادگی مجدد پس از جراحی اصلاحی کمک می کند.

شرایط سلامتی: اگر شما یک بیماری پزشکی مانند دیابت، بیماری قلبی یا مشکلات تنفسی دارید یا اگر سیگار می کشید، ممکن است خطراتی را به همراه داشته باشد.

 

 

آیا جراحی تمام علائم من را از بین می برد؟

هیچ تضمینی وجود ندارد که هر درمانی - از جمله جراحی - همه علائم شما را از بین ببرد. همچنین ممکن است پس از جراحی مشکلات جدیدی مانند درد در حین رابطه جنسی، درد لگن یا بی اختیاری ادرار ایجاد شود.

 

انواع جراحی پرولاپس اندام لگن چیست؟

به طور کلی دو نوع جراحی وجود دارد:

1) جراحی انسدادی  

2) جراحی ترمیمی

 

 

جراحی انسدادی چگونه پرولاپس اندام لگن را درمان می کند؟

جراحی انسدادی، واژن را باریک یا بسته می‌کند تا از اندام‌های افتادگی حمایت کند. بعد از این روش، رابطه جنسی امکان پذیر نیست. جراحی انسدادی نرخ موفقیت بالایی دارد و اگر قصد ندارید در آینده رابطه جنسی داشته باشید و می خواهید روشی به راحتی انجام شود، می تواند انتخاب خوبی باشد.

 

 

جراحی ترمیمی چگونه پرولاپس اندام لگن را درمان می کند؟

هدف از جراحی ترمیمی بازگرداندن اندام ها به موقعیت اولیه خود است. این شایع ترین نوع جراحی افتادگی اندام لگن است.

برخی از انواع جراحی های ترمیمی از طریق یک برش در واژن انجام می شود. برخی دیگر از طریق یک برش در شکم یا با لاپاراسکوپی انجام می شود.

 

 

انواع جراحی ترمیمی چیست؟

انواع جراحی ترمیمی شامل موارد زیر است:

-تثبیت یا تعلیق با استفاده از بافت های خود فرد (تعلیق رباط رحمی-خاجی و تثبیت ساکروسپینوس) :

 "ترمیم بافت بومی" نیز نامیده می شود، در این جراحی از بافت های خود شخص برای درمان افتادگی رحم یا واژن استفاده می شود. از طریق یک برش در واژن انجام می شود. قسمت افتادگی با بخیه به رباط یا عضله لگن متصل می شود. یک روش برای جلوگیری از بی اختیاری ادرار ممکن است در همان زمان انجام شود.

 

-کولپورافی :

برای درمان افتادگی دیواره قدامی (جلو) واژن مثل افتادگی مثانه و افتادگی دیواره خلفی (پشتی) واژن مثل افتادگی رکتوم یا راست روده استفاده می شود. این نوع جراحی از طریق واژن انجام می شود. از بخیه ها برای تقویت واژن استفاده می شود تا از مثانه یا راست روده حمایت شود.

 

-ساکروکولپوپکسی :

برای درمان افتادگی واژن و انتروسل یا افتادگی روده استفاده می شود. می توان آن را با برش شکم یا با لاپاراسکوپی انجام داد. مش جراحی به دیواره های جلویی و پشتی واژن و سپس به ساکروم (استخوان دم) متصل می شود. این کار واژن را به جای خود برمی گرداند.

 

-ساکروهیستروپکسی :

برای درمان افتادگی رحم زمانی که زنی نمی خواهد رحم خود را خارج کند (هیسترکتومی) استفاده می شود. مش جراحی به دهانه رحم و سپس به ساکروم متصل می شود و رحم را به جای خود برمی گرداند.

 

-جراحی با استفاده از مش قرار داده شده در واژن :

مش قرار داده شده در واژن خطر قابل توجهی از عوارض شدید از جمله فرسایش توری، درد، عفونت و آسیب مثانه یا روده دارد. این نوع جراحی باید برای زمانی انجام شود که منافع آن از خطراتش بیشتر باشد و پذیرش خطرات را توجیه کند. این ممکن است شامل زنان مبتلا به افتادگی قدامی مثل افتادگی مثانه باشد که پس از جراحی قبلی مجدد برگشته است. همچنین ممکن است شامل زنانی شود که شرایط پزشکی خاصی دارند که مانع از انجام یک عمل طولانی‌تر از طریق برش در شکم می‌شود.

 ممکن است بیش از یک نوع جراحی به طور همزمان با هم انجام شود تا چندین مشکل برطرف شود.

 

 

چه خطرات و مزایایی را برای جراحی افتادگی باید در نظر بگیرم؟

جراحی انجام شده از طریق واژن ممکن است زمان کمتری نسبت به جراحی انجام شده از طریق  شکم داشته باشد. زمان بهبودی نیز معمولا کوتاهتر است.

جراحی انجام شده با برش شکمی ممکن است باعث درد کمتری در حین رابطه جنسی نسبت به جراحی های انجام شده از طریق واژن شود. اما با برش شکم، خطر آسیب به روده و خطر عوارض ناشی از چسبندگی وجود دارد.

پس از جراحی با مش قرار داده شده در شکم، خطر کوچکی وجود دارد که توری فرسایش (ساییدگی از طریق بافت ها) به داخل واژن وارد شود. فرسایش مش می تواند باعث زخم و درد شود که می تواند طولانی مدت باشد. ممکن است برای برداشتن مش به جراحی اضافی نیاز باشد.

اگر قصد انجام جراحی با استفاده از مش واژینال را دارید، از متخصص زنان خود اطلاعات دقیقی در مورد خطرات، مزایا و عوارض احتمالی آن بخواهید. افتادگی ارگان لگن را می توان با موفقیت بدون مش در بسیاری از موارد درمان کرد.

هنگام در نظر گرفتن جراحی برای افتادگی لگن، مهم است که تمام گزینه های درمانی را با توجه به شرایط خود بسنجید. با متخصص و جراح زنان خود در مورد اینکه کدام گزینه برای وضعیت شما بهترین است صحبت کنید.

 

 

چه چیزی در بهبودی پس از جراحی برای درمان افتادگی اندام لگن نقش دارد؟

زمان بهبودی بسته به نوع جراحی متفاوت است. معمولاً باید چند هفته از محل کار خود مرخصی بگیرید. در چند هفته اول، باید از ورزش شدید، بلند کردن و زور زدن خودداری کنید. همچنین باید تا چند هفته پس از جراحی از رابطه جنسی خودداری کنید.

مشخص نیست که آیا می توان کاری برای جلوگیری از عود افتادگی پس از جراحی انجام داد یا خیر. اجتناب از فعالیت‌هایی که فشار داخل شکم را افزایش می‌دهند، مانند کنترل وزن، اجتناب از یبوست و بلند نکردن اجسام سنگین ممکن است مفید باشد. اگر علائم جدیدی دارید، به متخصص زنان خود اطلاع دهید.

 

واژه نامه:

چسبندگی: اسکارهایی که می توانند سطوح بافت را به هم بچسبانند.

مثانه: اندامی توخالی و عضلانی که ادرار در آن ذخیره می شود.

دهانه رحم: انتهای پایینی و باریک رحم در بالای واژن (سرویکس)

کولپورافی: جراحی از طریق واژن برای ترمیم برآمدگی مثانه یعنی افتادگی مثانه یا برآمدگی رکتوم به داخل واژن یعنی رکتوسل.

دیابت شیرین: وضعیتی که در آن سطح قند خون بسیار بالاست.

هیسترکتومی: جراحی برای برداشتن رحم.

تمرینات کگل: تمرینات عضلات لگن. انجام این تمرینات به کنترل مثانه و روده و همچنین عملکرد جنسی کمک می کند.

لاپاراسکوپی: یک روش جراحی که در آن یک تلسکوپ نازک و نورانی به نام لاپاراسکوپ از طریق یک برش کوچک (برش) در شکم وارد می شود. از لاپاراسکوپ برای مشاهده اندام های لگن استفاده می شود.

رباط: نواری از بافت که استخوان ها را به هم متصل می کند یا اندام های داخلی بزرگ را پشتیبانی می کند.

جراحی انسدادی: نوعی از جراحی که در آن واژن باریک یا بسته می شود تا از اندام هایی که پایین افتاده اند حمایت کند.

کف لگن: ناحیه ای عضلانی که از اندام های لگنی زنان حمایت می کند.

افتادگی اندام لگنی (POP): وضعیتی که در آن اندام لگنی به پایین می افتد مثل افتادگی رحم، افتادگی مثانه. این عارضه به دلیل ضعیف شدن ماهیچه ها و بافت هایی است که از اندام های لگن از جمله واژن، رحم و مثانه حمایت می کنند.

پساری: پساری واژینال وسیله ای نرم و انعطاف پذیر است که برای نگه داشتن اندام های لگنی مانند مثانه، رحم و روده، داخل واژن قرار می گیرد. این وسیله از افتادگی این اندامها به داخل واژن جلوگیری می کند.پساری معمولا از جنس سیلیکون درجه یک است.

جراحی ترمیمی: جراحی  ترمیم بخشی از بدن که  آسیب دیده است و برگرداندن آن به حالت اولیه خود می باشد.

رکتوم: آخرین قسمت دستگاه گوارش که راست روده نیز گفته میشود.

ساکروکولپوپکسی: نوعی جراحی برای ترمیم افتادگی واژن. در این جراحی طاق واژن با مش جراحی به استخوان خاجی متصل می شود.

ساکروهیستروپکسی: نوعی جراحی برای ترمیم افتادگی رحم. در این جراحی دهانه رحم با مش جراحی به استخوان خاجی متصل می شود.

مجرای ادرار: ساختاری لوله مانند. ادرار هنگام خروج از بدن از طریق این لوله جریان می یابد.

بی اختیاری ادرار: خروج خارج از کنترل و غیر ارادی ادرار.

رحم: اندام عضلانی در لگن زن. در دوران بارداری این اندام جنین را نگه می دارد و آن را تغذیه می کند.

واژن: ساختاری لوله مانند که توسط ماهیچه ها احاطه شده است. واژن از رحم به خارج از بدن منتهی می شود.

Vaginal Vault: بالای واژن بعد از هیسترکتومی (برداشتن رحم).

افتادگی رحم: رحم به داخل واژن دچار افتادگی می شود که گاهی به صورت کامل از واژن بیرون میزند.