حاملگی خارج رحم ،Ectopic Pregnancy چیست؟

بارداری خارج از رحم زمانی اتفاق می افتد که یک تخمک بارور شده در خارج از رحم رشد کند. تقریباً همه حاملگی های خارج از رحم یعنی بیش از 90٪ در لوله فالوپ یا همان لوله رحمی رخ می دهد. همانطور که بارداری رشد می کند، می تواند باعث ترکیدن لوله (پارگی) شود. پارگی می تواند باعث خونریزی داخلی شدید شود و این شرایط یک اورژانس تهدید کننده حیات است که نیاز به مداخله جراحی فوری دارد.

 

 

 

محلهای مختلف حاملگی خارج از رحم:

 

 

 

عوامل خطر حاملگی خارج از رحم چیست؟

عوامل مهم و اصلی خطر حاملگی خارج از رحم شامل موارد زیر است:

-حاملگی خارج رحمی قبلی

-جراحی قبلی لوله فالوپ

-جراحی قبلی لگن یا شکم

-برخی از عفونت های مقاربتی (STIs)

-بیماری التهابی لگن

-اندومتریوز

 

عوامل دیگری که ممکن است خطر حاملگی خارج رحمی را در زنان افزایش دهد عبارتند از:

-سیگار کشیدن
-سن بالاتر از 35 سال
-سابقه ناباروری
-استفاده از فناوری کمک باروری، مانند لقاح آزمایشگاهی (IVF)

 

حدود نیمی از زنانی که حاملگی خارج رحمی دارند، عوامل خطر شناخته شده ای ندارند. زنانی که از نظر جنسی فعال هستند باید نسبت به تغییرات در بدن خود در خصوص سیکل قاعدگی و علائم بارداری و حاملگی خارج از رحم آگاه باشند، به خصوص اگر علائم حاملگی خارج از رحم را تجربه کردند آن را جدی بگیرند.

 

 

 

علائم بارداری خارج از رحم چیست؟

در ابتدا، حاملگی خارج از رحم ممکن است مانند یک حاملگی معمولی با برخی از علائم مشابه، مانند تاخیر در قاعدگی، حساس شدن سینه ها یا ناراحتی معده خود را نشان دهد.

علائم دیگر ممکن است شامل موارد زیر باشد:

-خونریزی غیر طبیعی واژن

-درد کمر

-درد خفیف در شکم یا لگن

-گرفتگی خفیف در یک طرف لگن 

 

در این مرحله، تشخیص اینکه آیا حاملگی معمولی را تجربه می کنید یا حاملگی خارج از رحم ممکن است سخت باشد. خونریزی غیر طبیعی و درد لگن باید حتما به متخصص زنان و زایمان (دکتر زنان) گزارش شود.

با رشد حاملگی خارج از رحم، علائم جدی تری ممکن است ایجاد شود، به خصوص اگر لوله فالوپ پاره شود. علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:

-درد ناگهانی و شدید در ناحیه شکم یا لگن

-درد شانه

-ضعف، سرگیجه یا غش

پارگی لوله فالوپ می تواند باعث خونریزی داخلی شدید و تهدید کننده حیات شود. اگر درد شدید و ناگهانی دارید؛ درد شانه؛ یا ضعف، باید سریعا به اورژانس مراجعه کنید.

 

 

بارداری خارج از رحم چگونه تشخیص داده می شود؟

اگر علائم پارگی لوله فالوپ را ندارید اما پزشک متخصص زنان شما (دکتر زنان) مشکوک به بارداری خارج رحمی است، ممکن است:

-معاینه لگنی را انجام دهد

-برای اینکه ببینید محل دقیق بارداری خارج از رحم کجاست یک سونوگرافی واژینال انجام دهید.

 

-درخواست تست خون برای بررسی میزان  هورمون بارداری به نام گنادوتروپین جفتی انسانی (hCG) حداقل در دو نوبت

همچنین با مطالعه مقاله آزمایشات و اقدامات مربوط به بارداری با تمام این مراحل آشنا شوید.

 

 

 

بارداری خارج از رحم چگونه درمان می شود؟

حاملگی خارج از رحم نمی تواند حرکت کند و به رحم منتقل شود، بنابراین همیشه نیاز به درمان دارد.

دو روش برای درمان حاملگی خارج از رحم استفاده می شود:

1) دارو درمانی

2) جراحی

برای هر کدام از روش های درمانی چندین هفته پیگیری لازم است.

 

 

برای درمان حاملگی خارج رحمی از چه دارویی استفاده می شود؟

رایج ترین دارویی که برای درمان حاملگی خارج از رحم استفاده می شود متوترکسات است. این دارو رشد سلول ها را متوقف می کند که به بارداری پایان می دهد. سپس بارداری طی 4 تا 6 هفته توسط بدن جذب می شود. این کار نیازی به برداشتن لوله فالوپ ندارد.

 

 

 

چه زمانی از دارو برای درمان حاملگی خارج از رحم استفاده می شود؟

اگر حاملگی لوله فالوپ را پاره نکرده باشد، می توان از متوترکسات استفاده شود که البته عوامل متعددی در تصمیم گیری برای استفاده از متوترکسات نقش دارند. یکی از مهمترین عوامل توانایی شما برای پیگیری آزمایشات خونی است که سطح hCG خون شما را بررسی می کند، در نتیجه در صورتیکه امکان انجام آزمایش بارداری در فواصل مشخص شده را نداشته باشید این دارو برای شما تجویز نمی شود. اگر در دوران شیردهی هستید یا مشکلات سلامتی خاصی دارید، نمی توانید از متوترکسات استفاده کنید.

 

 

متوترکسات چگونه تجویز می شود؟

متوترکسات اغلب از طریق تزریق در یک دوز تجویز می شود. قبل از مصرف متوترکسات، آزمایش خون برای اندازه گیری سطح hCG و عملکرد برخی از اندام ها انجام می شود. اگر سطح hCG پس از اولین دوز به اندازه کافی کاهش نیافته باشد، ممکن است دوز دیگری از متوترکسات توصیه شود. تا زمانی که دیگر hCG در خون شما یافت نشود،نیاز به پیگیری دقیقی خواهید داشت.

 

 

عوارض و خطرات احتمالی مصرف متوترکسات چیست؟

مصرف متوترکسات می تواند عوارض جانبی داشته باشد. در بیشتر زنان کمی درد شکم ایجاد می کند. خونریزی واژینال یا لکه بینی نیز ممکن است رخ دهد.

سایر عوارض جانبی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

-حالت تهوع

-استفراغ

-اسهال

-سرگیجه

مهم است که تا زمانی که درمان با متوترکسات کامل شود، با پزشک متخصص زنان خود (دکتر زنان) مرتب در تماس باشید. خطر پارگی لوله فالوپ تا زمانی که درمان شما تمام نشده از بین نمی رود. اگر علائم پارگی، از جمله درد ناگهانی شکم، درد شانه یا ضعف ایجاد شد، فوراً به دنبال مراقبت باشید.

 

 

آیا هنگام مصرف متوترکسات باید از چیزی اجتناب کنم؟

بله، در طول درمان با متوترکسات باید از موارد زیر اجتناب کنید:

-ورزش سنگین

-رابطه جنسی

-الکل

-ویتامین ها و غذاهای حاوی اسید فولیک، از جمله غلات غنی شده، نان و ماکارونی غنی شده، بادام زمینی، سبزیجات با برگ سبز تیره، آب پرتقال و لوبیا

-داروهای ضد درد تجویزی و داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs)، مانند ایبوپروفن. این داروها می توانند بر نحوه عملکرد متوترکسات در بدن تأثیر بگذارند.

-غذاهایی که گاز تولید می کنند، که می تواند باعث ناراحتی شود و درد ناشی از پارگی احتمالی لوله فالوپ را بپوشاند.

-قرار گرفتن طولانی مدت در معرض نور خورشید. متوترکسات می تواند باعث حساسیت به نور خورشید شود.

 

 

چه زمانی از جراحی برای درمان حاملگی خارج از رحم استفاده می شود؟

اگر حاملگی خارج رحمی لوله فالوپ یا لوله رحمی را پاره کرده باشد، جراحی اورژانسی لازم است. گاهی اوقات حتی اگر لوله فالوپ پاره نشده باشد به جراحی نیاز است. در این موارد می توان حاملگی خارج از رحم را از لوله خارج کرد یا کل لوله همراه با حاملگی را خارج کرد.

 

 

 

جراحی حاملگی خارج از رحم چگونه انجام می شود؟

جراحی در صورت امکان و اورژانسی نبودن معمولا با لاپاراسکوپی انجام می شود. در این روش از یک دوربین باریک و با نور استفاده می شود که از طریق بریدگی های کوچک در شکم وارد می شود. در بیمارستان با بیهوشی عمومی انجام می شود.

 

روش دیگر جراحی لاپاراتومی یعنی برش در قسمت پایین شکم(شبیه برش سزارین) می باشد.

 

 

عوارض و خطرات احتمالی جراحی حاملگی خارج از رحم  چیست؟

متخصص زنان با شما در مورد عوارض جانبی احتمالی و خطرات جراحی برای حاملگی خارج رحمی برایتان توضیح خواهد داد، این عوارض جانبی ممکن است شامل درد، ، خونریزی ، عفونت ،باز شدن محل برش و...باشد.

 

 

 

بعد از درمان حاملگی خارج از رحم چه علائمی ممکن است ایجاد شود؟

چه با متوترکسات درمان شده باشید و چه جراحی، ممکن است تا چند هفته در حین بهبودی احساس خستگی کنید. ممکن است احساس ناراحتی یا درد شکم کنید. اگر دردی دارید که به مسکن های معمولی و مجاز پاسخ نمی دهد، با پزشک متخصص زنان خود مشورت کنید.

کاهش سطح هورمون بارداری یا hCG در بدن شما پس از درمان حاملگی خارج از رحم ممکن است زمان ببرد. ممکن است برای مدتی علائم بارداری در شما ادامه داشته باشد. ممکن است چند سیکل طول بکشد تا قاعدگی شما به حالت عادی برگردد.

 

 

چگونه بعد از بارداری خارج رحمی از نظر روحی به خود کمک کنم تا آسیب کمتری ببینم؟

برای برخی از زنان، حاملگی خارج از رحم می تواند از نظر روحی آسیب زا باشد. ممکن است بعد از حاملگی خارج از رحم حتی اگر قصد بارداری مجدد ندارید با احساسات بسیاری دست و پنجه نرم کنید. برای حل احساسات خود وقت بگذارید. مشاوره در این مواقع می تواند برای شما مفید باشد. از پزشک متخصص زنان خود بخواهید که یک مشاور مناسب در زمینه مشکلتان به شما معرفی کند.

 

 

 

آیا بارداری خارج از رحم می تواند بر بارداری های بعدی تأثیر بگذارد؟

زمانیکه سابقه یک حاملگی خارج از رحم داشته باشید، در معرض خطر بیشتری برای داشتن حاملگی خارج رحم دیگری قرار دارید. در طول بارداری های آینده، نسبت به علائم و نشانه های حاملگی خارج از رحم هوشیار باشید و به محض تست مثبت بارداری اقدامات و کارهای لازم تحت نظر دکتر زنان خود را انجام دهید تا زمانی که پزشک متخصص زنان تأیید کند که این بارداری شما در مکان مناسب قرار دارد.

 

با رزرو وقت در اولین و کوتاهترین زمان توسط پزشک متخصص زنان ویزیت شوید تا از ایجاد عوارض حاملگی خارج از رحم هر چه سریعتر پیشگیری شود.
 

 

 

واژه نامه:

فناوری کمک باروری: گروهی از درمان های ناباروری که در آن تخمک با اسپرم خارج از بدن بارور می شود. سپس تخمک بارور شده به رحم منتقل می شود.

آندومتریوز: وضعیتی که در آن بافتی که رحم را می پوشاند در خارج از رحم، معمولاً روی تخمدان ها، لوله های فالوپ و سایر ساختارهای لگنی قرار می گیرد.

لوله فالوپ: لوله ای که از طریق آن تخمک از تخمدان به رحم می رود.

هورمون: ماده ای است که در بدن توسط سلول ها یا اندام هایی ساخته می شود که عملکرد سلول ها یا اندام ها را کنترل می کند.

لقاح آزمایشگاهی (IVF): روشی که در آن تخمک از تخمدان زن خارج می‌شود، در آزمایشگاه با اسپرم مرد بارور می‌شود و سپس به رحم زن منتقل می‌شود تا حاملگی حاصل شود.

لاپاراسکوپی: یک روش جراحی که در آن ابزاری به نام لاپاراسکوپ از طریق یک برش کوچک وارد حفره شکم می شود. از لاپاراسکوپ برای مشاهده اندام های لگن یا شکم استفاده می شود. برای انجام جراحی می توان از ابزارهای دیگری نیز با آن استفاده کرد.

بیماری التهابی لگن: عفونت رحم، لوله های فالوپ و ساختارهای اطراف لگن.

عفونت های مقاربتی (STIs): عفونت هایی که از طریق تماس جنسی منتقل می شوند، از جمله کلامیدیا، سوزاک، ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)، تبخال، سیفلیس و ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV، عامل سندرم نقص ایمنی اکتسابی یا ایدز).